Ga naar hoofdinhoud

Situatie

Geen wijn

In je dienst in de gemeente weigert één van je statutaire medewerkers, die verantwoordelijk is voor de logistiek van de kantine, om wijn te schenken op het eindejaarsfeestje en tijdens de "drinks" naar aanleiding van het vertrek van collega's. Hij weigert eveneens om de lege wijnflessen op te ruimen. Hoe reageer je?


Juridisch antwoord

Je dient je hier te baseren op de opdrachten die de medewerker/-werkster moet uitvoeren in het kader van de functie waarvoor hij/zij werd aangeworven en op basis van de functiebeschrijving.

Met andere woorden, de werkgever/-geefster dient zich af te vragen of de medewerker, wanneer hij/zij weigert om bepaalde specifieke taken uit te voeren, zich schuldig maakt aan een weigering om zijn/haar arbeidsovereenkomst uit te voeren: staat hij/zij tijdens feestelijkheden van zijn/haar dienst in voor de bediening en moet hij/zij dan de tafels afruimen?
Indien dat het geval is, dan begaat de medewerker/-werkster, die weigert om deze taken uit te voeren een fout, welke zijn/haar motieven ook zijn. De vraag is of de werkgever/-geefster zich voor een dergelijke vraag kan baseren op een wettelijke verplichting.

De Antidiscriminatiewet verplicht redelijke aanpassingen voor personen met een handicap, maar er is geen enkele vergelijkbare verplichting voor religieuze kwesties. Het principe van de vrijheid van gedachten, geweten en religie houdt echter diversiteit en pluralisme in en beschermt zowel het intieme geloof als de veruiterlijking van dat geloof door woorden of daden. Het niet onderzoeken van een vraag om aanpassingen te doen, kan bijgevolg leiden tot discriminatie van de medewerkers.

Er moet een evenwicht worden gevonden tussen de vrijheid van de medewerkers en de belangen van de werkgever/-geefster. Daarvoor dient men zich enkele vragen te stellen:

  • Is de last, die de aanpassingen met zich meebrengen, evenredig (impact op de organisatie en aard van de functies, risico van bekeringsijver, enz.)?
  • Wanneer er een beperking van de godsdienstvrijheid van de medewerkers is, is die dan goedgekeurd (bijvoorbeeld het feit dat de medewerker/-werkster de functiebeschrijving heeft aanvaard wanneer deze de vraag om aanpassingen te doen tegenspreekt)?
Er bestaat geen typeoplossing, maar ongeacht de context van de onderneming dient te worden gestreefd naar overleg en moet worden onderhandeld over een collectief kader zodat er antwoorden kunnen worden gevonden waar iedereen zich goed bij voelt. Concreet is de werkgever/-geefster vrij om, in overleg met de sociale partners en binnen het desbetreffende kader (basis overlegcomité), een alternatieve verdeling van de logistieke dienst tijdens recepties uit te werken.
Redelijke schikkingen / overlegde aanpassingen


Advies aan de manager

De praktijk wijst uit dat een aantal diensten "in der minne" tot een oplossing zijn gekomen waarbij collega's zich bereid hebben verklaard om occasioneel van rol te wisselen. Een dergelijke regeling moet echter formeel worden vastgelegd om situaties te vermijden waarin interpersoonlijke spanningen zouden kunnen ontstaan.

Als manager start je best een procedure op waarvan het eindresultaat eventueel kan worden bekrachtigd door het te vertalen naar regels of principes die in het arbeidsreglement worden opgenomen.
Wanneer je met een dergelijke vraag wordt geconfronteerd, adviseren wij om, zelfs wanneer er geen akkoord is tussen de medewerkers, onderhandelingen tussen de medewerkers te starten. Vaak is de manier waarop tot een oplossing wordt gekomen al even belangrijk als de oplossing zelf. Wanneer het probleem onbesproken blijft, dan loop je het risico dat dit leidt tot nadelige machtsverhoudingen, tot frustratie, of spanningen die zouden kunnen escaleren.

Het is dan ook aangewezen om open te staan voor iedere vraag om het principe van de individuele vrijheid te respecteren. Door alle vragen op dezelfde manier te behandelen, creëer je een gevoel van openheid en erkenning.

Gerelateerde situaties

Situation Image

Aanvraag van een auditieve redelijke aanpassing

Je werkt bij de dienst human resources van een gemeentelijke administratie. Een ambtenaar wiens gehoorproblemen verergeren, waardoor hij problemen ondervindt bij de uitoefening van zijn taken, vraagt aanpassingen. Kun je die weigeren?


meer zien
Situation Image

AIDS

Je bent verantwoordelijk voor een productieketen. Je verneemt dat een van je medewerkers aids heeft. Kun je hem vragen om tijdens de werkuren handschoenen te dragen?


meer zien
Situation Image

Antisemitische commentaren

Je bent leidinggevende van een privébedrijf. Adam, één van je werknemers, komt jou melden dat zijn directe chef hem pest. Hij zou antisemitische en schokkende uitspraken doen tegen Adam, zoals: “Ik heb altijd een zakmes bij me om me te beschermen tegen Joden en homoseksuelen.” De context is erg moeilijk want Adam is bovendien fysiek en verbaal aangevallen door een collega vanwege zijn…

meer zien
Situation Image

Artikel 60-ers

Je bent personeelsverantwoordelijke bij een OCMW. Je hebt een poetsvrouw begeleid in het kader van de regelgeving betreffende artikel 60. Deze vrouw, die een hoofddoek draagt, werkt in een vereniging waarin zij perfect is geïntegreerd. Tijdens een inspectie verwijst een verantwoordelijke van het OCMW naar het reglement, dat zegt dat religieuze symbolen voor alle medewerkers van het OCMW…

meer zien
Situation Image

Bent u tweetalig?

Je leidt de personeelsdienst van een grootwarenhuis in Brussel en je moet klantenklachten behandelen. De verkoper van de visafdeling werkt al vele jaren in de onderneming. Hij spreekt alleen Frans, maar is een buitengewone verkoper die leven brengt in zijn afdeling en klanten lokt. Er zijn echter Nederlandstalige klanten, die hun beklag maken omdat hij zich niet correct in het Nederlands kan…

meer zien
Situation Image

Collega's bang van seropositieve medewerker

Bij het team van bewakers dat je leidt, krijgt een medewerker te horen dat hij seropositief is. Hij heeft het nieuws toevertrouwd aan een collega, die het bericht verspreid heeft. Sindsdien willen de collega's niet meer samenwerken met de betrokken persoon. Ze zeggen je dat ze bang zijn voor hun eigen gezondheid. Welke maatregelen ga je als manager treffen?


meer zien
Situation Image

Communistische propaganda

Een statutair ambtenaar, die vakbondsafgevaardigde is, heeft in zijn kantoor een reeks oude affiches met "communistische propaganda" opgehangen. Je bent zijn hiërarchische meerdere en je vraagt hem om deze weg te nemen, omdat je meent dat een overheidsgebouw neutraal dient te zijn. Hij weigert en beroept zich daarvoor op het feit dat hij in zijn kantoor geen gebruikers of klanten…

meer zien
Situation Image

Boerka

Je bent chef van een team medewerkers in socio-professionele inschakeling in de administratie. Een van je medewerkers, André, ondervindt moeilijkheden met een werkloze vrouw. Ze presenteert zich bij de afspraak volledig bedekt (ook haar gezicht). De vrouw weigert om de sluier, die haar gezicht bedekt, af te doen - ondanks de uitleg van André, die haar wijst op de noodzaak om haar te…

meer zien
Situation Image

Ramadan

De manager van een privé-transportbedrijf vraagt zich af welke houding hij moet aannemen bij de vraag van een groep chauffeurs. De chauffeurs hebben hem tijdens een gesprek hun ongerustheid kenbaar gemaakt, omdat meerdere collega's aangekondigd hebben niet te komen eten omdat ze vasten (Ramadan, Yom Kippur). De groep vraagt aan de manager om tussenbeide te komen: volgens hen verhindert het…

meer zien
Situation Image

Discriminatie door een ambtenaar

Je bent HR-verantwoordelijke in een gemeentelijke administratie. In de dienst Burgerlijke Stand is er een ambtenaar die zich op zijn religieuze overtuiging beroept om te weigeren een huwelijksaangifte op te maken voor een koppel van hetzelfde geslacht. Hoe ga je reageren?


meer zien
Situation Image

Discriminerende voorkeuren van klanten

Je hebt in je onderneming onlangs een persoon van buitenlandse afstamming aangeworven voor de functie van chauffeur-magazijnier. Zijn eerste dagen op het werk verlopen prima. Daarna hoor je dat verschillende klanten hebben geklaagd over zijn afstamming. Je denkt eraan om hem een andere taak te geven (schoonmaak parking....) en je spreekt hem erover aan. Hij verlaat boos de…

meer zien
Situation Image

Een barbecue op maat

Je onderwijsteam wil een feest organiseren tegen het einde van het jaar. De leerkrachten stellen voor om een grote barbecue te organiseren, waarop alle personeelsleden welkom zijn. Je coördineert dit project met enkele mensen. Snel rijzen echter drie problemen: sommigen wensen dat er geen alcoholhoudende dranken worden aangeboden om diverse redenen - religieuze en medische - (onder wie een…

meer zien
Situation Image

Een jeugdleidster met hoofddoek

Een jonge stagiaire werkt met een hoofddoek in de jeugdwerking die je leidt. Zij staat in contact met het publiek (12-18 jaar), zonder dat er ooit problemen waren. Er komt een post van animator vrij en zij denkt dat dit iets voor haar is. De raad van bestuur weigert evenwel haar kandidatuur omdat zij niet neutraal voorkomt wegens het feit dat zij een teken van geloofs- of levensovertuiging…

meer zien
Situation Image

Een leerkracht met multiple sclerose

Mevrouw Janssens geeft les in het lager onderwijs. Ze heeft een degeneratieve ziekte, namelijk multiple sclerose. Mevrouw Janssens vraagt redelijke aanpassingen aan de directie: een aangepast uurrooster (zodat ze rustmomenten heeft), een aangepaste stoel en gordijnen voor de ramen. De directie weigert haar deze aanpassingen, omdat ze vreest dat het afgunst gaat creëren. Haar…

meer zien
Situation Image

Een schokkende klacht

Je staat aan het hoofd van een kleine onderneming. Kevin, een van je medewerkers, maakt regelmatig het voorwerp uit van grappen en opmerkingen over zijn homoseksualiteit, zelfs in het bijzijn van klanten. Je reageert daar niet op omdat je van oordeel bent dat het grappen zijn. Er heerst een goede sfeer in het team en het team sluit haar bouwplaatsen met succes af. Maar op een dag beslist Kevin,…

meer zien
Situation Image

Euthanasie

Je bent directeur van een rusthuis en je vraagt aan je coördinatiearts om een informatiesessie over euthanasie te houden voor het verzorgende personeel. Hij roept de toepassing van de gewetensvrijheid in om te weigeren deze informatie te verspreiden. Hoe zal je reageren?


meer zien
Situation Image

Facebook

Eén van je medewerkers is een fervent gebruiker van Facebook. Hij heeft zich op Facebook geïdentificeerd als werknemer van je onderneming. Op zijn wall heeft hij uitlatingen geplaatst die oproepen tot haat en geweld ten overstaan van moslims. Je wordt daarop gewezen door collega's. Hoe reageer je?


meer zien
Situation Image

Flexibele uurroosters

Je bent human resources-verantwoordelijke en je krijgt verschillende vragen in verband met verandering van het uurrooster. Een informaticus zegt dat hij Joods is en praktiserend. Daarom vraagt hij om niet te moeten werken op zaterdag en niet tijdens de late namiddag op vrijdag in de winterperiodes. Andere werknemers, die moslim zijn, willen hun lunchpauze inkorten om zo tijdens de ramadanmaand…

meer zien
Situation Image

Geboorteverlof versus bevallingsverlof

In je positie van ploegbaas krijg je een verzoek om vaderschapsverlof van één van je werkneemsters. Zij is de partner van een lesbische moeder, die pas is bevallen. Je weigert het vaderschapsverlof omdat dit, zoals de naam al zegt, is voorbehouden aan vaders.


meer zien
Situation Image

Geen religieuze tekenen

Je bent manager in een gemeentelijke administratie. Je rekruteert:

  1. een loketbediende voor de dienst Bevolking
  2. een persoon voor het onderhoud van de lokalen
  3. een boekhouder
Omwille van de spanningen tussen de personeelsleden van verschillende overtuiging en de opmerkingen van bepaalde gebruikers beslis je om geen mensen te…

meer zien
Situation Image

Geweigerd wegens van adel

Je moet een team beheren waar vaak spanningen heersen. Een arbeider is het mikpunt van heel wat spot omdat zijn naam begint met een kleine "de", aangezien zijn familie van adel afstamt. Je wil hem niet beschermen, maar je ziet dat hij niet in het team geïntegreerd is. Wat doe je?


meer zien
Situation Image

Glijdend uurrooster

Je leidt een KMO en Marie, een medewerkster, vraagt je om met een vlottend uurrooster te mogen werken. Zij heeft een dochter met een zware handicap die permanente verzorging nodig heeft en zij zou meer voor haar kind willen zorgen. Alle medewerkers van je onderneming hebben een vast uurrooster en je bent bang dat zij ook een vlottend uurrooster zullen eisen. Wat kun je doen?


meer zien
Situation Image

Haatmisdrijf omwille van huidskleur

Je bent verantwoordelijke voor een publieke dienst en komt te horen dat een secretaresse niet schijnt te verdragen dat haar hiërarchisch meerdere een persoon is met een andere huidskleur. De secretaresse doet meermaals tegenover haar meerdere of in het bijzijn van derden racistische of misprijzende uitspraken. Tijdens een eindejaarsfeest voelt de secretaresse zich geprovoceerd door haar chef,…

meer zien
Situation Image

Hij spreek 'Brabbelarisch' op patrouille

Je bent hoofd van een politiecommissariaat. Karim, wijkinspecteur, keert met een verslagen gezicht terug van zijn ronde. Hij heeft duidelijk een slechte dag gehad. Karim is een Belg van Marokkaanse oorsprong en werkt sinds een jaar samen met Alain, Belg en al 20 jaar bij de politie. Karim legt je geïrriteerd uit dat Alain systematisch racistische opmerkingen maakt over Turken, Marokkanen en…

meer zien
Situation Image

Integratie van werknemers met een handicap

Je hebt onlangs een medewerker met een fysieke handicap aangeworven: hij heeft slechts één arm. Je hebt hem aan het loket geplaatst, want dat geeft een positief imago aan je organisatie. Na enkele weken hoor je dat hij klaagt over pesterijen door collega's, want die aanvaarden niet dat hij een aangepast takenpakket heeft.




meer zien
Situation Image

Invloed van clichés

Je maakt deel uit van het management  van een overheidsdienst en ontwikkelt campagnes voor verschillende doelgroepen. 

Jouw overste doet vaak denigrerende uitspraken over die doelgroepen en onderbouwt zijn standpunten met veralgemeningen en stereotypen:

  • “Dat publiek is moeilijk te bereiken want ze hebben hier geen echte roots.”
  • “Die…

    meer zien
Situation Image

Katholieke school

Je bent directeur van een katholieke school. Er zijn twee functies vacant: 

  • een voor schoonmaakster en 
  • een voor leraar lichamelijke opvoeding. 
Een moslim stelt zich kandidaat voor de functie van leraar lichamelijke opvoeding. Je werft hem niet aan omdat hij moslim is. Een vrouw die een…

meer zien
Situation Image

Klacht wegens racisme tegen een leerkracht

Je bent directeur van een school en komt te weten dat een moeder Unia gecontacteerd heeft: haar dochter kreeg misplaatste opmerkingen van racistische aard van een leerkracht. Je organiseert op school een gesprek met de moeder en de betrokken leerkracht, maar dat levert niet het beoogde resultaat…

meer zien
Situation Image

Mannen met baarden bij de brandweer

Je bent verantwoordelijk voor een brandweerploeg. Een jonge brandweerman wil zijn trouwring dragen en zijn baard behouden. Jij verbiedt het dragen van een trouwring om veiligheidsredenen. Het metaal geleidt immers hitte.

Ook voor de baard stellen zich problemen: tijdens bepaalde interventies moeten brandweerlieden, om veiligheidsredenen, niet alleen een helm dragen, maar…

meer zien
Situation Image

Niet in hetzelfde bed!

Je team neemt deel aan een seminarie met overnachting en je stuurt documentatie naar de leden van je team. Wegens het beperkte aantal kamers moeten de collega's per twee slapen in een kamer. De kamerindeling gebeurt willekeurig in de groep van de mannen en in die van de vrouwen. Achteraf krijg je van een werkneemster een e-mail die zich zorgen maakt bij het idee dat ze samen met…

meer zien
Situation Image

Onder druk om zich aan te sluiten

Je bent teammanager in een onderneming. Een werknemer klaagt over het feit dat hij door vakbondsafgevaardigden en collega's onder druk wordt gezet omdat hij niet bij een vakbond is aangesloten.


meer zien
Situation Image

Opdracht geven om te discrimineren?

Je bent verantwoordelijk voor een vereniging van straathoekwerkers. Opvoeders organiseren regelmatig uitstappen. Zij hebben het statuut van bediende of vrijwilliger. Meestal zijn het jongeren die deelnemen. 

Onlangs hebben zich voor een activiteit in het zwembad en voor een training "vrouwenvoetbal" groepjes meisjes aangemeld, maar zij hebben geweigerd om deel te nemen

meer zien
Situation Image

Pesterijen en agressie door klanten

Je bent directeur van een rusthuis. Aïssatou, die er al 20 jaar als zorgkundige werkt, vraagt een persoonlijk gesprek aan. Ze vertelt dat een bewoner haar  al verschillende keren geslagen heeft en haar beledigt: “Vuil negerin, ga terug naar u land.” Ze heeft een klacht ingediend bij de politie, maar die zegt dat ze geen pv kunnen opstellen omdat de bewoonster…

meer zien
Situation Image

Racistische boodschappen op sociale media

Je leidt een vereniging en verneemt dat één van je medewerkers regelmatig naar zijn collega's racistische grappen mailt. Hij stuurt hen ook dit soort van berichten via sociale media (Facebook, Twitter, enz.).


meer zien
Situation Image

Racistische pesterijen

Je bent verantwoordelijke van een organisatie en je verneemt dat een werkneemster zich al drie jaar slachtoffer voelt van racistische pesterijen vanwege haar rechtstreekse overste. Zij heeft formeel klacht ingediend bij de externe preventieadviseur die de feiten van racisme in zijn verslag heeft beschreven.


meer zien
Situation Image

Rastakapsel niet neutraal

Als HR-manager organiseer je de selectie voor een administratieve functie zonder contact met klanten. Je hebt een persoon met een "rastakapsel" geweerd omdat je van oordeel bent dat zijn uiterlijk niet overeenstemt met het neutrale imago van je onderneming. De kandidaat dient klacht in bij  meer zien

Situation Image

Religieuze tekenen op de werkvloer

In de context van een toenemende culturele diversiteit rijst steeds meer de vraag rond het dragen van tekenen van een geloofs- of levensovertuiging in ondernemingen. Managers krijgen te maken met verschillende gevallen: 

  • een medewerkster weigert om dieren te doden in het labo;
  • een kok weigert zijn lange baard af te doen;
  • een psycholoog heeft een christelijk…

    meer zien
Situation Image

Ruimte om te bidden

Je bent manager van een bedrijf. Verschillende islamitische werknemers/-neemsters vragen je om een lokaal voor hun dagelijkse gebeden tijdens de pauzes. Zij roepen daarbij het welzijn op het werk in. Sommigen bidden in de kleedkamers en je weet dat die toestand spanningen veroorzaakt onder de collega's. Kan je het verzoek van deze werknemers/-neemsters weigeren?


meer zien
Situation Image

Seksuele intimidatie

Je bent manager van een dynamisch team, de sfeer zit goed, tijdens de pauzes wordt er heel wat afgelachen. Je merkt echter dat Liliane vaak het voorwerp is van misplaatste opmerkingen van enkele mannelijke collega's, omdat ze zich opvallend kleedt. Op een dag zegt één van hen: "Ons Liliane is een hete". Alle collega's lachen. Hoe reageer je?


meer zien
Situation Image

Sneeuwwitje bij de politie

Je bent hoofd van een interventiedienst. Jean-Louis maakt sinds kort deel uit van het team. Hij is van Congolese origine. De collega's hebben de gewoonte om elkaar een bijnaam te geven en al snel is Jean-Louis gekend als 'Sneeuwwitje'. Jean-Louis geeft aan dat hij dit niet wil, maar sommige collega's blijven ermee doorgaan. "Als je lange tenen hebt, moet je niet bij de politie…

meer zien
Situation Image

Tijdens de middagpauze

Je bent manager van een Vlaams team in een grote onderneming. Je beheert een gemengd team met verschillende nationaliteiten en moedertalen. Tijdens de dienst zijn spanningen ontstaan en bij een evaluatie met het team blijkt dat problemen soms ontstaan omdat er verschillende talen worden gesproken. Je besluit erop aan te dringen om tijdens de werkuren zoveel mogelijk Nederlands te praten…

meer zien
Situation Image

Varkensvlees op het menu

In een gemeentelijk kinderdagverblijf weigert een kinderverzorgster systematisch de kinderen, waarvoor zij moet zorgen, eten te geven wanneer er varkensvlees op het menu staat. Zij vraagt dan haar collega's om haar te vervangen. Verscheidene collega's ergeren zich eraan en vragen je om te reageren. Welke instructies zal je geven als directrice van het…

meer zien
Situation Image

Vrouwelijke facteur met autisme

De post werft een vrouw met autisme aan als postbode. Door haar handicap werkt Anouk trager en kan ze geen volledige ronde afwerken. Daarvoor heeft ze 10 tot 11 uur voor nodig. Anouk vraagt een aanpassing van haar ronde, zodat ze 70% van een normale ronde doet. Haar werkgever weigert met het oog op de organisatie van het werk, omdat de andere postbodes de resterende 30% moeten…

meer zien
Situation Image

Weigeren om hand te geven

Je wordt aangesproken over het feit dat een nieuwe medewerker van de dienst communicatie van je onderneming weigert om vrouwen de hand te schudden. Hij weigert hen ook aan te kijken wanneer hij met hen praat en wil niet alleen zijn met een van hen, of dat nu in de lift dan wel tijdens een professioneel gesprek is.

Meerdere collega's nemen daar aanstoot aan en voelen zich beledigd en niet…

meer zien
Situation Image

Weigeren om mensen te trouwen

Je bent HR-manager in een gemeentelijke administratie. Bij de dienst Burgerlijke Stand beroept een ambtenaar zich op zijn religieuze overtuiging om te rechtvaardigen waarom hij weigert de huwelijksaangifte te doen van een koppel van hetzelfde geslacht. Hoe moet je reageren ten overstaan van deze ambtenaar?


meer zien
Situation Image

Weigering om met Yasmina samen te werken

Je leidt een controledienst en er wordt een nieuwe collega, Yasmina genaamd, aangeworven. André, een van je medewerkers, komt bij je en zegt dat hij weigert om in haar gezelschap controles te doen. Wanneer je hem vraagt om dat uit te leggen, zegt hij dat hij problemen heeft met het feit dat zij van buitenlandse afstamming is.


meer zien
Situation Image

Welke oplossing voor werkneemster met narcolepsie?

Als directrice van een openbare administratie stel je een vacature voor een 60%-functie open. Nadat de nieuwe medewerkster, Olivia, in dienst gekomen is, stel je vast dat ze aan narcolepsie lijdt. 

Olivia valt regelmatig kort in slaap, vooral als ze stress heeft of zich niet goed voelt. Olivia geeft dan ook een vermoeide indruk en vergeet soms wat je haar uitgelegd hebt. De…

meer zien
Situation Image

Wettelijke feestdagen

Je leidt een dienst die in zijn personeelsbestand meer dan 40% werknemers van hetzelfde geloof telt. Zij vragen allemaal een dag verlof aan voor dezelfde dag, die geen wettelijke verlofdag is.

Een aantal werknemers doen hun beklag dat ze vakantie "om persoonlijke redenen" moeten opnemen, terwijl het om "hun" feesten gaat. Bovendien krijgen ze pas op het laatste moment een antwoord…

meer zien
Situation Image

Zediger uniform

Je bent verantwoordelijke van een rusthuis, dat afhangt van een OCMW. Je beslist om het uniform te veranderen: voortaan zal dat bestaan uit een korte vest en een lange broek. Je neemt het dragen van het uniform op in het arbeidsreglement, waardoor het een algemene regel wordt, die van toepassing is op het volledige personeel. Het nieuwe uniform is relatief nauw aansluitend aan het…

meer zien
© Unia • Interfederaal Gelijkekansencentrum • www.ediv.be